O‘ZBEKISTON SHAROITIDA MAKTABGACHA TA’LIM MUASSASALARINI MOLIYALASHTIRISHNING HOZIRGI HOLATINI BAHOLASH VA MAVJUD MUAMMOLAR TAHLILI
Keywords:
maktabgacha ta’lim, moliyalashtirish, qamrov, qishloq hududlari, subsidiya va grantlar, nodavlat MTT, pedagog kadrlar, raqamli infratuzilma, markazlashgan axborot tizimiAbstract
Maqolada O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim muassasalarini moliyalashtirishning hozirgi holati baholanib, qamrov, sifat va boshqaruv bo‘yicha mavjud muammolar tahlil qilinadi. Empirik ma’lumotlar 2017 yildagi <30% qamrovdan 2024 boshida ~74% gacha o‘sishni ko‘rsatsa-da, qishloq hududlarida yangi davlat va nodavlat bog‘chalar sonining kamayishi, malakali pedagoglar tanqisligi hamda raqamli infratuzilmaning yetishmasligi saqlanib qolmoqda. Moliyalashtirishni qishloq hududlariga yo‘naltirilgan grant va subsidiya dasturlari, PPP va nodavlat MTTlarni soliq imtiyozlari hamda imtiyozli kreditlar orqali rag‘batlantirish, raqamli sinflar va onlayn platformalarni joriy etish bilan kengaytirishni taklif etiladi. Markazlashgan axborot tizimi asosida real-vaqt monitoringi, ma’lumot sifati moduli va KPI/SLA ga bog‘langan kontraktlar yordamida samaradorlikni oshirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Samarqand viloyati misolida outsorsing xarajatlarining tumanlar kesimidagi notekis taqsimoti ko‘rsatilib, ehtiyojga asoslangan formulali taqsimot, elektron tenderlar va normallashtirilgan ko‘rsatkichlar bilan resurslardan foydalanishni optimallashtirish zarurligi asoslanadi. Kutilayotgan natija — qamrovni 80–85% gacha bosqichma-bosqich oshirish va xizmat sifat, shaffofligini mustahkamlashga erishiladi.
